HIER VINDEN WIJ WAT VAN!
#minderismeer
Vakidioten die het hele land afreizen om het kleuteronderwijs net een beetje beter én mooier te maken. Dat zijn Mike en Anouk! Van Pieterburen tot aan Maastricht en van regulier tot aan cluster 2, 3 en 4: op al deze scholen mogen zij bijdragen aan een sterke basis én schudden ze graag even aan de boom. Deze keer de vraag: hoe start je nou een schooljaar op? Een vraag die zij beantwoorden met een tegenvraag: zou het misschien allemaal wat minder mogen?
Download het hele artikel
Mike
“Het begin van het nieuwe schooljaar. Heerlijk beginnen met een frisse start, een ontprikkeld lokaal en overzicht. In mijn eerste jaren als kleutermeester veranderde mijn lokaal gedurende het jaar in een soort brocante markt met allerlei spullen die ik kreeg, vond en verzamelde. Mijn bouwplek leek wel een bouwmarkt en mijn huisplek het huis van een ekster. Ineens voelde ik de behoefte om het anders te doen. Anders voor mezelf, maar vooral ook anders voor de kinderen. Ik neigde steeds meer naar minimalisme. Hierdoor creëerde ik ruimte om me heen en ruimte in mijn hoofd. En bovenal ruimte voor de kinderen. Die uitbreiding van spullen, in de ruimte en aan de muren, zie ik nu ook vaak terug bij leerkrachten waarbij ik groepsbezoeken doe. Sterker nog, de inrichting (en de hoeveelheid rommeltjes op iemands bureau) geeft me vaak een inkijkje in iemands hoofd en/of werkwijze. Groeit het lokaal weer dicht? Ga weer terug naar die overzichtelijke opstartweken!”
Anouk
“Een herkenbaar beeld: de kleuterklas als magazijn. Soms noodgedwongen door een gebrek aan opslagmogelijkheden binnen de school en soms geboren uit angst om iets weg te doen wat vast ooit ergens nog van pas kan komen. Je wilt niet weten hoeveel cassettebandjes ik de afgelopen jaren bij het herinrichten van groepen in mijn handen heb gehad! Al die kasten, tafels, spelmaterialen, posters en knutselwerkjes in de groep: het is allemaal belastend voor het brein. Het hersenfilter moet daardoor overuren maken om een weg te banen tussen al die visuele input en de focus vast te houden op één ding. Bij het ontspullen ga je rust en overzicht bieden. Daar smult het (kleuter)brein van! Naast een hogere betrokkenheid heeft een beperkte hoeveelheid materiaal als bijkomend voordeel dat het kleuters dwingt om creatief te zijn met wat ze hebben. Ze leren om verschillende manieren te vinden om met dezelfde materialen te spelen, waardoor hun verbeeldingskracht wordt gestimuleerd. Geen mooiere aanleiding om eens flink de bezem door je lokaal te halen dan de start van het schooljaar!”
Mike
“Die overdaad aan spullen in de speelplekken zie ik overigens ook vaak terug op het kiesbord. De keuze is reuze! De keuze is zo ruim dat kinderen van gekheid niet meer weten wat te kiezen: ‘The paradox of choice’.* Natuurlijk willen we kinderen in aanraking laten komen met een verscheidenheid aan activiteiten en willen we kinderen veel keuzevrijheid geven. Hierdoor versterk je immers de intrinsieke motivatie, wordt de betrokkenheid verhoogd en ervaren kinderen meer eigenaarschap. We kunnen kinderen echter enkel eigenaarschap geven binnen de mogelijkheden die ze hebben en verantwoordelijkheid die ze aankunnen. Net als in een van de pijlers van het Daltononderwijs: vrijheid in gebondenheid. Zodra kinderen meer keuzevrijheid en eigenaarschap aankunnen, zorg jij voor een breder palet aan mogelijkheden. Daarom hou ik ook van dynamische keuzeborden. Jij weet wat je groep nodig heeft, pas daar je keuzemogelijkheden op aan. Durf keuzes te beperken om zo het keuzeproces te versterken. Vooral bij de start van het schooljaar is het opbouwen van keuzemogelijkheden essentieel: begin klein!”
Anouk
“Kinderen maken intrinsiek gedreven keuzes maar ook extrinsiek gedreven keuzes. Je ziet ze vast zelf ook: de kinderen die net zo lang bij het planbord staan te dralen tot hun vriendje dan eindelijk komt kiezen. Ze motiveren hun spelkeuze in dit geval extrinsiek, vanuit een ervaren tekort dat zij graag aan willen vullen. Een kind kiest dan dus uit veiligheid niet wat hij wil spelen maar met wie hij wil spelen. Die ervaren tekorten gaan dikwijls over veiligheid en vertrouwen. Wil jij graag dat de kinderen in jouw groep het aankomende jaar openstaan voor een grote diversiteit aan spelpartners, dan zal je ze vanaf de start daar zorgvuldig in moeten begeleiden. Besteed in jouw groep dus ruim de tijd aan elkaar echt te leren kennen en elkaars verschillen én overeenkomsten te ontdekken. In bijvoorbeeld de Kanjerklapper barst het van allerlei leuke spelvormen om ook kleuters echt in verbinding met elkaar te brengen. In deze klapper staan namelijk 66 spellen en oefeningen die geschikt zijn voor de peuters en kleuters. De spellen en oefeningen zijn verdeeld in vier categorieën: kennismaken, samenwerken, vertrouwen, en bewegen & concentratie. Heb vooral geen haast met het opstarten van een thema. De verbinding gaat echt voor!”
7 Tips voor meer overzicht
- Ontprikkel je ruimte, haal weg wat je niet dagelijks nodig hebt.
- Kies voor focus: Welke spelhandelingen wil je uitlokken? Welke periodedoelen staan centraal? Stem je inrichting en aanbod af op deze vragen.
- Beperk je keuze op het kiesbord eens, met een digitaal keuzebord maak je makkelijk verschillende borden aan.
- Bouw je aanbod in het begin van het schooljaar op, zodat je bij de start een overzichtelijk aanbod hebt.
- Rouleer materiaal met je collega’s, zo blijft je aanbod gericht en gevarieerd. En er ontstaat geen overdaad aan materiaal.
- Besteed veel tijd aan allerlei kennismakingsspelletjes. In oktober mag het echt niet zo zijn dat we nog steeds niet elkaar bij naam kunnen noemen.
- Vergeet ook niet om jezelf voor te stellen. Een goede PowerPointpresentatie over de juf of meester wordt vaak nog tot aan het einde van het schooljaar gekoesterd (‘de juf heeft een rode voordeur en een poes’).
Dit artikel verscheen in Kleuterzaken jaargang 1 editie 3 en is tot stand gekomen met Anouk Brouns van Kleuterrevolutie.
